PDF (Русский)

##article.subject##

цифрландыру, салықтық әкімшілендіру, жеке табыс салығы, бейімделген салық салу модельдері, халықтың табысы.

##submission.howToCite##

Кадырова, А., Татиева , Г., & Талимова , Л. . (2026). Дамушы экономикалардағы жеке табыс салығының бейімделген модельдері: цифрландыру жағдайындағы Қазақстанның тәжірибесі. Государственный Аудит, 72(3), 87–100. https://doi.org/10.55871/2072-9847-2026-72-3-87-100

##article.abstract##

Зерттеудің өзектілігі экономиканың цифрлық трансформациясы және жұмыспен қамтудың стандартты емес түрлерінің өсуі жағдайында жеке тұлғалардың кірістеріне салық салудың дәстүрлі модельдері,
әсіресе дамушы экономикаларда тиімділігін жоғалтады. Салықтық әкімшілендірудің цифрлық құралдарына негізделген ЖТС бейімдеу модельдерін қалыптастыру бюджет түсімдерінің тұрақтылығын арттырудың
және әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз етудің негізгі шарты болып табылады.Зерттеудің мақсаты Қазақстан Республикасының мысалында дамушы экономикалардағы ЖТС бейімделу
үлгілерін талдау және салықтық әкімшілендіруді цифрландырудың және еңбек нарығы факторларының
ЖТС түсімдерінің динамикасына және халықтың нақты табыстарына әсерін бағалау болып табылады.
Зерттеу нәтижелері. 2015-2024 жылдардағы статистикалық деректер негізінде жұмыспен қамтылған халық
санының өсуінен едәуір озып тұрған ЖТС түсімдерінің тұрақты оң динамикасы анықталды. Корреляциялық-регрессиялық талдау ЖТС өсуінің негізгі факторы бір жұмысшыға шаққандағы салық базасының
ұлғаюы болып табылатынын көрсетті, ал өзін-өзі жұмыспен қамтудың әсері шектеулі. Салық процестерін
цифрландыру прогрессивті салық салу элементтерін енгізудің институционалдық алғышарттарын қалыптастыра отырып, ашықтықты арттыруға, әкімшілік шығындарды азайтуға және салықтық комплаенстің
өсуіне ықпал ететіні анықталды.
Қорытындылар. ҚР әкімшілендірудің цифрлық тетіктері мен икемді салық параметрлерін біріктіретін ЖТС
бейімделгіш моделіне көшудің орындылығы туралы қорытынды жасалды. Осы модельді іске асыру жеке
тұлғалардың табыстарына салық салу тиімділігін арттыруға, цифрлық экономика жағдайында әлеуметтік-экономикалық реттеудің орнықтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

https://doi.org/10.55871/2072-9847-2026-72-3-87-100
PDF (Русский)