Аңдатпа
Бұл мақалада АҚШ, Германия, Ұлыбритания, Оңтүстік Корея, Қытай және Қазақстан тәжірибесіне жүргізілген салыстырмалы талдау негізінде ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды (ҒЗТКЖ) бюджеттен қаржыландырудың экономикалық тиімділігін бағалаудың заманауи әдіснамалық тәсілдері зерттеледі. Зерттеу барысында шығын-нәтиже талдауы, шығындар мен пайдаларды талдау, ғылымиметриялық көрсеткіштер, мультипликативтік модель, патенттік талдау, сондай-ақ жүйелік портфельдік тәсіл сияқты негізгі аналитикалық модельдер жан-жақты қарастырылады. Сонымен қатар, мақалада ғылымға бөлінетін мемлекеттік қаражатты бөлудің институционалдық тетіктері негізгі қаржыландыру нысандарын айқындау арқылы талданады. Ұлыбританиядағы Value for Money тәсілінен бастап Кореядағы KISTEP үш кезеңді бағалау жүйесіне дейін әрбір елдегі ҒЗТКЖ-ды мемлекеттік аудиттеу жүйелеріне ерекше назар аударылады. Сондай-ақ зерттеу шығындарды бағалаудан әсерді бағалауға көшуді, сараптаманың тәуелсіздігіне қойылатын талаптарды күшейтуді және нәтижелерді коммерцияландырудың маңыздылығын қоса алғанда тәсілдердегі негізгі айырмашылықтар мен ортақ үрдістерді анықтайды. Қорытынды бөлімде ұлттық ғылыми жүйенің ерекшеліктерін ескере отырып, халықаралық тәсілдерді Қазақстан жағдайына бейімдеудің мүмкіндіктеріне сапалы талдау ұсынылады. Алынған нәтижелер негізінде Қазақстан Республикасында ҒЗТКЖ-ды қаржыландыру тиімділігін бағалау әдіснамасын жетілдіруге бағытталған нақты ұсыныстар қалыптастырылады.
