Аңдатпа
Әлемдік энергетикалық ауысу және қоршаған ортаға жауапкершілікке қойылатын талаптардың артуы жағдайында Қазақстан Республикасындағы мұнай өңдеу кәсіпорындарының жұмысын айналмалы экономика тұрғысынан және Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу тұрғысынан бағалау ерекше өзекті болып табылады.
Бұл мақалада тұйықталған цикл қағидаттарын, ресурстарды үнемдеуді және қалдықтарды азайтуды ескере отырып, мұнай өңдеу зауыттарының өндірістік, экономикалық және экологиялық көрсеткіштерін кешенді бағалаудың әдіснамалық тәсілдері қарастырылады. Шикізатты өңдеу тереңдігі, энергия тиімділігі, ластаушы заттар шығарындылары, қосалқы өнімдерді қайта пайдалану және ең жақсы қолжетімді технологияларды енгізу сияқты көрсеткіштерді талдауға ерекше назар аударылады.
Кәсіпорындардың жұмысын тұрақты тұтыну мен өндірісті, климаттың өзгеруін азайтуды және экожүйені қорғауды қоса алғанда, тұрақты даму мақсаттарымен салыстыру үшін интеграцияланған индикатор жүйесі ұсынылады. Мақалада Қазақстандағы мұнай өңдеу зауыттарында айналмалы модельдерді енгізудегі негізгі кедергілер, соның ішінде технологиялық шектеулер, инвестициялық тәуекелдер және нормативтік базаны жетілдіру қажеттілігі анықталады. Зерттеу сызықтық «өндіріс-өндіріс-тұтыну-қалдық» моделінен ресурстарды қалпына келтіру, қайта өңдеу және қайта пайдалануға негізделген айналмалы жүйеге көшу қажеттілігін негіздейді.
Зерттеу нәтижелері ұлттық өнеркәсіптік және экологиялық саясатты қалыптастыру, сондай-ақ мұнай өңдеу зауыттарының тұрақты дамуының корпоративтік стратегияларын әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін.