Мемлекеттік аудит контекстіндегі жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру сапасын бағалаудың түйінді индикаторлары: әдіснамалық және практикалық аспектілер

Аңдатпа

Мақалада Қазақстан Республикасының жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру жүйесінің ағымдағы жай-күйіне кешенді талдау ұсынылған. Нормативтік құқықтық базаны, есепті материалдарды және халықаралық тәжірибені зерделеу негізінде білім беру қызметтерінің сапасын арттыруды және қазақстандық жоғары оқу орындарының бәсекеге қабілеттілігін тежейтін негізгі жүйелі проблемалар анықталды.
Зерттеу ҚР заңнамалық актілерін, халықаралық ұйымдардың стандарттарын (ENQA, INTOSAI, OECD), шет елдердің жоғары аудит органдарының есептерін және жоғары білім саласындағы жетекші сарапшылардың ғылыми жұмыстарын қоса алғанда, құжаттарды салыстырмалы құқықтық, құрылымдық функционалдық және контенттік талдауға сүйенеді.
Зерттеу барысында стратегиялық басқаруда, цифрлық инфрақұрылымда, түлектерді жұмысқа орналастыру мониторингінде, докторантураны реттеуде және білім сапасын сырттай бағалау тетіктерінде елеулі кемшіліктер диагнозы қойылды. Стратегиялық мақсаттар мен олардың практикалық іске асырылуы арасындағы алшақтықтарға, сондай-ақ ғылым, білім және Бизнестің жеткіліксіз интеграциясына ерекше назар аударылады.
Жүргізілген талдау негізінде жоғары білім беру жүйесін жаңғырту бойынша ұсыныстар кешені ұсынылды. Жетілдірудің негізгі бағыттары: мемлекеттік саясаттың сабақтастығын нығайту, білім беру деректерінің бірыңғай цифрлық платформасын құру, жоғары оқу орындарына қабылдауды бақылауды күшейту, докторантура жүйесін реформалау, сапаны сыртқы бағалауды түлектер нәтижелерінің қорытынды сараптамасына қайта бағдарлау және жоғары оқу орындарының ұлттық рейтингтерінің объективтілігін арттыру.
Жұмыстың практикалық маңыздылығы мамандарды даярлау сапасын және үздік халықаралық тәжірибелерді (АҚШ, Германия, Сингапур) және қолданыстағы ұлттық инфрақұрылымды ескере отырып, бюджет қаражатын пайдалану тиімділігін арттырудың нақты тетіктерін әзірлеу болып табылады. Ұсынылған шараларды іске асыру қазақстандық жоғары оқу орындарының жаһандық білім беру нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге және кадрлар даярлаудың экономиканың өзекті қажеттіліктеріне сәйкестігін қамтамасыз етуге қабілетті.